Ananke, czyli przeznaczenie

Dom Macieja Zaremby Bielawskiego to misternie tkana opowieść o rodzinnej przeszłości, to wątek dziejów matki  oraz osnowa historii ojca i ich przodków.  Matka, cudem ocalała z Holokaustu, tuż po wojnie szuka pomocy psychiatrycznej dla swojego brata. Psychiatra, potomek zwycięscy spod Grunwaldu, twórca sanatorium dla nerwowo chorych w Kościanie, zostaje jej mężem. Łączy ich przyszłość, lecz ostatecznie rozdziela skrzętnie odpychana w niepamięć przeszłość, która wdziera się do życia całej rodziny z siłą niezrozumiałą dla będącego wówczas nastolatkiem autora. Marcin Zaremba Bielawski w 1968 roku  dowiaduje się od matki, że ma pochodzenie żydowskie i, że musi opuścić Polskę. Sam już  dorosły z bagażem doświadczeń w Polsce, w Szwecji, po śmierci rodziców wraca do ich i swoich przeżyć. Tropi koleje własnego losu, odwiedza archiwa, studiuje materiały o jeńcach w oflagach niemieckich, korzysta ze wspomnień matki z lat 1939-1969, zatytułowanych ,,Diable ściernisko”. Detalicznie zestawia dwa biegunowo odmienne doświadczenia rodziców i swoje w ich cieniu nieświadome, jak je nazywa w książce ,,dorastanie w oku cyklonu”.¹ Bielawski daje absolutny wgląd w świat swoich przeżyć, jego subiektywna opowieść pełna jest emocji, niewygodnych faktów, przejmujących  opisów okrucieństw i wzruszających odruchów człowieczeństwa. Nie sposób oderwać się od wnikliwie i precyzyjnie tkanej opowieści o splocie żydowskich i polskich losów, w których odbija się  uniwersalny obraz ludzkiego przeznaczenia.

---

1.Zaremba Bielawski, Maciej. Dom z dwiema wieżami. Wydawnictwo Karakter, Kraków, 2018, s.29.

Beata Ciacek